नागरी समूह आणि शहरे

२०११ च्या जनगणने नुसार शहरी क्षेत्राची व्याख्या :- (१) नगरपालिका, महानगरपालिका, कॅन्टोन्मेंट बोर्ड असलेली सर्व ठिकाणे किंवा अधिसूचित शहर क्षेत्र समिती इ.(२) खालील निकष पूर्ण करणारी इतर सर्व ठिकाणे:अ) किमान ५००० लोकसंख्या ब) किमान ७५% […]

पतधोरण आढावा समिती (MPC)

▹शिफारस : ऊर्जित पटेल पॅनल, बी.एन. श्रीकृष्णन आयोग ▹स्थापना : 2015 (RBI कायद्यात सुधारणा करून) ▹20 फेब्रुवारी 2015 केंद्र सरकार आणि RBI मध्ये ‘पतधोरण आराखडा करार’ झाला. ▹समितीची रचना :- 6 सदस्य (3 RBI कडून […]

रेपो दर दृष्टीक्षेपात

रेपोदर म्हणजे काय? दररोजच्या व्यवहारांसाठी बँकांना मोठ्या रकमेची गरज असते. ही गरज पूर्ण करण्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँक देशातल्या बँकांना अल्प मुदतीचे कर्ज देते. हे अल्प मुदतीच्या कर्जावर जो व्याजदर आकारला जातो त्याला रेपो दर म्हणतात. […]

रुपायाचे अवमूल्यन (Devaluation Of Rupee)

अर्थ: रुपयाची किंमत परकीय चलनाच्या संदर्भात कमी करणे म्हणजे अवमूल्यन होय परिणाम:  आयातीचे आकारमान कमी होते निर्यातीचे आकारमान वाढते आत्तापर्यंत रुपयाचे तीन वेळा अवमूल्यन घडून आले आहे. पाहिले अवमूल्यन, 1949 26 सप्टेंबर 1949 5% (अमेरिकन […]

पैशाचा साठा

पैशाचा साठा कसा मोजावा यासाठी RBI ने 1998 मध्ये वाय.व्ही.रेड्डी कार्यगट नेमला होता. या कार्यागाताने M0, M1, M2, M3 हे चार प्रकार सुचवले. पैशाचा साठा M0 संचित पैसा (Reserve Money) RBI मधील बँकांच्या ठेवी + लोकांजवळील नोटा व नाणी + RBI मधील इतर ठेवी M1 संकुचित पैसा  (Narrow Money) लोकांजवळील नोटा व नाणी + लोकांच्या बँकेमधील ठेवी + RBI मधील इतर ठेवी M2 M1 + बँकांनी विकलेल्या चालू ठेवीचे पैसे + 1 वर्षापर्यंतच्या मुदत ठेवी M3 विस्तृत पैसा (Broad Money) M2 + 1 वर्षापेक्षा जास्त काळाच्या मुदत ठेवी + बँकांची मागणीदेय व मुदत कर्जे. M0 – पायाभूत पैसा/उच्च क्षमतेचा पैसा M1, M2, M3 – पैशाचा पुरवठा M1 – सर्वाधिक तरल M3 […]